مجید عاکف : مدا هنوز وجود دارد!

نحل منفرد : سلام لطف کنید خودتان را برای خوانندگان ما معرفی کنید.

مجید عاکف : بسم الله الرحمن الرحیم . من عاکف هستم. کارشناس مسئول بخش زنبور عسل یا به عبارتی مسئول زنبور داری استان خراسان. افتخارم این است که یک زنبور دار هستم.  از دوران دبیرستان با زنبور آشنا شدم و الآن هم زنبور دار هستم. رشته تحصیلی ام زراعت اصلاح نباتات بوده است. کارشناسی ارشد رشته ی پرورش زنبور عسل را دارم . دوره های اصلاح نژاد زنبورعسل را در خدمت آقای دکتر بنیفیلد از موسسه تحقیقات آلمان ، گذرانده ام. کا ر اصلی ای که انجام داده ام در رابطه با پرورش ملکه بوده که همکار طرح جامع اصلاح نژاد ملکه بودم که مجری اش آقای دکتر طهماسبی در موسسه تحقیقات و امور دام تهران بودند.

جهاد خراسان - نحل منفرد

نحل منفرد: این همان طرحی است که در گرگان انجام می شد؟

مجید عاکف : نه این طرح در کرج انجام می شد . ما ده نسل را دنبال کردیم. یعنی تا ده نسل کار پرورش ملکه این پروژه بزرگ کشوری با من بود. سرپرست گروه بودم و با پانزده کارشناس دیگر این کار را انجام می دادیم . آقای دکتر نژادی و سایر همکاران این رکورد ها را آنالیز می کردند.

در اسفند ماه صد کندوی مادری و ده تا بیست ، کندوی پدری به ما می دادند و ما نسل اینها را عوض می کردیم. مثلاً از هر ملکه با همان شماره  بیست ، سی تا کپی می زدیم. دخترهای آن ملکه و نرشان را پرورش می دادیم. سالانه حدود دوهزار ملکه جوان با شماره های مشخص مثل همان صد کندوی اولیه تحویل می دادیم. تا اف ده من همکار این پروژه بودم . ما پانزده کارشناس اسفند ماه کار را شروع می کردیم و تا اردیبهشت دو ماه در جنوب کشور بودیم . گروهی که با ما کار می کردند شاید ده سال هیچ وقت سال تحویل خانه نبودند. در بیابان کار می کردیم هرچند بعضی جاها این مسائل دیده نشد و حتی آن کارشناسانی که ده پانزده سال در بیابان کار کردند گمنام هستند .

نحل منفرد: یعنی ایستگاه جفت گیری داشتید؟

مجید عاکف : کار ما در گروه فقط پرورش ملکه بود .

نحل منفرد: تلقیح مصنوعی که انجام نمی دادید؟

مجید عاکف : ما تلقیح مصنوعی نداشتیم. جفت گیری ها آزاد بود. نر را در منطقه غالب می کردیم . بیست تا کندو را نسبت به کندوهای دیگر قوی می کردیم تا اینها آنقدر نر تولید کنند که نرغالب شود . شفیره های نر کندوهای دیگر را هم خراب می کردیم که نری از آن ها متولد نشود. نر به قدری غالب می شد که اگر همسایگانی در منطقه باشند نتوانند تأثیر گذار باشند ، البته کسی هم نبود. این روشی است که در تمام دنیا استفاده می شود. روش دیگری هم هست که به همسایه ها ملکه می دهند تا اگر نری هم تولید شد از نر های خودشان باشد. به این دلیل که در عمل ایزوله درست کردن به حرف ساده است ولی در عمل دچار مشکل خواهد شد.

نحل منفرد: چرا به جزایر نمی رفتید؟

مجید عاکف : جزایر مشکل اقلیمی ، مشکل تدارکات و مسائل دیگری داشتند. یعنی ما می خواهیم زنبور پرورش پیدا کند ولی منابع گیاهی در جزایر کافی نیست. نمی توانیم در آنجا  کندو را به آن حد برسانیم. در کار پرورش ملکه نیاز به گرده گل داریم. حتماً این مسئله را شما خودتان می دانید اگر گرده گل کافی نباشد یا  حتی دارای پروتئین و چربی کافی نباشد ملکه ی شما بعد از دو یا سه ماه دچار نر زایی خواهد شد و شما پتانسیل لازم را نخواهید داشت.

     بحثی که با دوستان درمورد تلقیح مصنوعی داریم نیز همین است. بعضی از دوستان به این دلیل که به تلقیح مصنوعی یک مقدار جلوه دهند می گویند که بیایید صد در صد تلقیح مصنوعی را استفاده کنیم ولی تلقیح مصنوعی برای ملکه های تجاری به هیچ عنوان به درد نخواهد خورد. در حالی که برای اصلاح نژاد خیلی خوب است. یعنی شما یک نسل می توانید تولید کنید ولی در نسل های بعدی حتماً دچار مشکل خواهید شد. بنا بر این ما از روش جفت گیری آزاد استفاده می کردیم. در این پروژه مشاور طرح ، آقای دکتر بنیفیلد هم نظرشان این بود که از جفت گیری آزاد استفاده شود.

در پروژه های دیگری هم کار کرده ام. دو سال در بیروت در رابطه با ایستگاه پرورش ملکه و بانک ژنی که در آنجا داشتند کار کردم و در زمینه تولید ژل رویال ، پرورش ملکه و همچنین اصلاح نژاد تدریس می کردم.

پایان نامه کارشناسی ارشد من در رابطه با مقاوم سازی و روش های ژنتیکی مبارزه با کنه واروآ بود. که در آن سالهایی که من کار می کردم این بحث ، بحث تازه ای بود و هنوز کسی در ایران روی آن کار نکرده بود. مبارزه ژنتیکی با کنه واروآ یعنی شما بدون این که به کندو داروی شیمیایی بدهید زنبورهایتان را به کنه واروآ مقاوم کنید که در این زمینه چندین روش وجود دارد. یکی از روش ها گرومینگ ( grooming ) یا جوریدن هست. رفتار جوریدن در حیوانات و پرندگان دیده می شود که یک موجود موجود دیگر را می جورد و کنه آن موجود را از بین می برد. در زنبورها هم این رفتار دیده می شود برخی زنبورها زنبور دیگر را می جورند . پای کنه را می شکنند پوشش بدن کنه را می شکنند و کنه را به کف کندو می اندازند کنه دیگر نمی تواند بیاید و روی زنبور سوار شود.

نحل منفرد: این رفتار را زنبور های ما دارند؟

مجید عاکف : بله گرومینگ را ما داریم. اما چون این ها رفتار های ژنتیکی و معمولاً عامل آن ژن های مغلوب مغلوب هست ، این ژنها پنهان می شوند. این ژن ها نهفته اند. این ها را باید با روش های ژنتیکی و پرورش ملکه یا حتی تلقیح مصنوعی بروز داد و زیاد کرد  و فراوانی آنها را افزایش داد. می شود این رفتار ها را بروز داد. در دنیا الآن ملکه های بهداشتی یا اصطلاحاً "های ژین" (Hygiene Queen ) را تولید می کنند و با قیمت بالاتر می فروشند.

نحل منفرد: از نژادهای مختلف می تواند باشد ؟

مجید عاکف : هر نژادی می شود. اولین کاری که ما کردیم این بود که بگوییم در توده ی موجود در ایران آیا این رفتار اصلاً وجود دارد یا نه؟ همان سؤال شما.

نحل منفرد: که شما می گویید وجود دارد.

مجید عاکف : بله. البته گرومینگ را من کار نکردم. رفتاری را کار کردم که به اش می گویند "آن کپینگ اند ریمووینگ" ( on capping and removing ) این به آن معناست که زمانی که کنه می رود و در سلول مستقر می شود و از خون لارو استفاده می کند در آن زمان زنبور متوجه می شود که کنه رفته و لانه گزینی کرده است.

در مرحله شفیرگی وقتی سر سلول می خواهد بسته شود در آن لحظات آخر کنه  وارد آن می شود. بعد از ورود یک مدت بی هوازی است و بعد مرحله فعالیت آن شروع می شود که می خواهد تغذیه کرده و تخم گذاری کند. در این مرحله است که زنبور سر سلول را دوباره خودش باز می کند. یعنی "آن کپ" می کند. مثل در کمپوت باز کردن در سلول را باز می کند و چون اکسیژن وارد و تغییر و تحول ایجاد می شود کنه متوحش می شود و از سلول بیرون می زند و ممکن است گیر گروهی بیافتد که زخمی اش می کنند. با خارج شدن کنه از سلول زنبور دوباره سر سلول را می بندد.

نحل منفرد: شفیره آسیب نمی بیند؟

مجید عاکف : در این مرحله شفیره هنوز شروع به تغذیه نکرده است. می خواهد شروع به تغذیه کند. زنبور کنه را می فرستد بیرون. در سلول را باز می کند و کنه بیرون می زند اگر کنه بیرون رفت که رفت - این مرحله ، مرحله ی اول باز کردن در سلول است - اگر بیرون نرفت یک گروه دیگر نوزادانی را که رویشان کنه مستقر شده است به دندان می گیرند و به بیرون از کندو می اندازند. البته این گروه ، آن گروه قبلی نیستند. گروه قبلی یک ژنو تایپ مخصوص به خود را دارند و گروه قلیلی هم هستند که این کار را انجام می دهند.

نحل منفرد: خود نوزاد را با کنه به بیرون می اندازند؟

مجید عاکف : بله ، دو نفر در نیا خیلی روی این موضوع کار کرده اند یکی خانم اسپیواک ( Marla Spivak ) از آمریکا و یکی آقای بوکینگ (  Otto Boecking )از آلمان. آقای بوکینگ با ما همکاری نکرد و جواب ایمیل های ما را نداد ولی این خانم آمریکایی مقالاتش را در اختیار ما قرار داد و بعد نتیجه تحقیق ما را خواست. نکته جالب در بررسی مقالات اینجاست که زمانی که شما یک کنه داخل سلول داشته باشید یعنی جمعیت کنه ها کم باشد ، این کار صورت نمی گیرد. زمانی که سه کنه یا بیشتر روی بدن لارو باشد باز هم این کار صورت نمی گیرد. تنها زمانی صورت می گیرد که شما دو عدد کنه روی لارو داشته باشید. این خیلی جالب است. یعنی آثار خلقت را انسان در این جا می بیند. موجودی که هوش ندارد و می گویند بی هوش است و از قدرت ادراک برخوردار نیست رفتار غریضی اینجوری را انجام می دهد. دلیلش خیلی روشن است. زمانی که یک کنه است حیوان می گوید این با یک کنه به لارو من آسیب نمی زند. پس بگذار کنه هم باشد عیبی ندارد. این هم در کنار من زندگی کند.

مارلا اسپیواک - نحل منفرد

 

نحل منفرد: پس به خودش زحمت اضافی نمی دهد.

مجید عاکف : بله، نیاز نیست زحمت اضافه بکشد یا لاروش را حذف کند. زمانی که دو تا است صدمه می زند و زنبور می تواند مبارزه کند یعنی قدرت مبارزه  دارد و قدرتی که در اختیار دارد مثمر ثمر است. در سلول را باز می کند. اگرنرفت لارو را بیرون می اندازد و کنه را حذف می کند. اما چرا وقتی سه تا است این کار را انجام نمی د هد؟ در آنجا می گوید آنقدر آلودگی بالا است که من باید همه نوزادان را حذف کنم و باز هنوز کنه روی بدن خود من و بقیه خواهرانم موجود است. بنا بر این کارم بیهوده است. این جا رفتار دیگری را انجام می دهد در این جا ما رفتاری داریم به نام ترک کندو یا ابسکندینگ (Absconding ) تمام نوزادان را در کندو باقی می گذارد و به شکل بچه زنبور کندویش را ترک کرده و به شکل خوشه روی درخت می آید. زنبورداری که اطلاع یا علم کافی ندارد فکر می کند زنبور بچه داده است. مراجعه می کند و می گوید آقای مهندس زنبور های من بچه داده اند در صورتی که فصل بچه دهی نیست وسط تابستان است. زنبور نه شاخون دارد نه اثری از شاخون دیده می شود. رفته روی درخت. هی می ریزم در کندو و دوباره به روی درخت بر می گردد. در این جا زنبوردار باید بداند این دارد از عامل آفت فرار می کند زنبور می داند چه کار می کند ولی زنبوردار علمش ناقص است و دوباره زنبور را بر می گرداند به مرکز آلودگی. اگر یک کندوی دیگر بگیرد و موم برایش گرفته و شان برایش بگذارد زنبور ماندگار می شود. ولی به کندوی خودش باز نمی گردد زیرا مملو از آلودگی است .

نحل منفرد: آقای مهندس چند درصد از زنبور های موجود در ایران این رفتار را دارند  ؟

مجید عاکف : کدام رفتار؟

نحل منفرد: همین مثلاً رفتار جوریدن یا بازکردن و ... .

مجید عاکف : در این باره تحقیقات متعددی صورت گرفته. چند درصد را نمی دانم ولی وجود دارد ما نمی توانیم بگوییم چند درصد در بعضی مناطق بیشتر وجود دارد در بعضی مناطق کمتر وجود دارد.  ولی وجود دارد و چون وجود دارد شما می توانید این رفتار را تکثیر کنید.

نحل منفرد: یعنی آن را در یک نژاد بارز کنیم؟

مجید عاکف : بله آن را می توانید نشان بدهید به دیگران الآن در ایستگاه های پرورش ملکه ما این کار  به عنوان یک خط و صفت دارد پیگیری می شود این که شما گفتید گرگان ، گرگان دارد همین کار را انجام می دهد ما هم در ایستگاه پرورش ملکه خودمان داریم عیناً همین کار را انجام می دهیم.

نحل منفرد:  در خراسان ؟

مجید عاکف : بله ، یعنی این صفت را داریم بارز می کنیم یعنی ملکه ای به دست پرورش دهنده ملکه می دهیم که دیگر احتیاج به دارو ندارد و زنبور خود به خود آفت را از بین می برد. نکته جالب اینجاست مثلاً در ایستگاه گرگان که همکاران ما ملکه پرورش می دهند زنبوردار می گوید شما می گویید این ملکه با کنه مبارزه می کند ولی کندو های من کنه دارد من کنه را می بینم . ما می گوییم بله شما باید کنه را ببینید ما نمی گوییم شما نباید کنه را ببینید ولی کنه به شما ضرر نمی رساند.

نحل منفرد: یعنی زندگی مسالمت آمیز با زنبور دارد؟

مجید عاکف : بله ، کنه وجود دارد و در یک حدی هست ولی آیا به شما ضرر می رساند؟می گوید خیر.حالا این رفتار به نام رفتار باز کردن در سلولها و خارج کردن لارو های آلوده در چه زمان انجام می شود؟ زمانی که فقط دو عدد کنه وجود داشته باشد. یعنی زمانی که با این رفتارش بتواند آن آفت یا بیماری را از کندویش حذف کند آن را بروز می دهد. این رفتار در رابطه با بیماری لوک آمریکایی هم هست. علت این که من در پایان نامه کارشناسی ارشدم روی این رفتار کار کردم همین بود. من می توانستم گرومینگ را بگیرم. جوریدن فقط در رابطه با کنه است ولی رفتار باز کردن درب سلول و لارو آلوده به کنه ، بیماری یا باکتری در رابطه با بیماری هایی نظیز لوک هم رخ می دهد. یعنی شما کندو را به لوک آلوده می کنید زنبوری که این رفتار را دارد لارو آلوده را بیرون می اندازد و آلودگی را به سطح پایینی می رساند. به همین دلیل هم به این رفتار ها رفتارهای بهداشتی می گویند. چون کندو را در یک سطحی از پاکیزه گی نگه می دارد. در آلودگی به لوک یا چالک برود (Chalkbrood نوزادان گچی) و یک سری بیماری ها این رفتار را از خودش بروز می دهد و می تواند کندو را در یک سطحی از آلودگی کمتر نگه دارد.  الآن در ایستگاه پرورش ملکه روی این موضوع کار می شود و نسل مقاوم هم بوجود آورده ایم البته گفتم که این صفات ، صفات مغلوب ، مغلوب است و در دنیا هم خیلی رویش کار شده است. در ایران اولین بار من در پایان نامه ام گفتم که این رفتار در توده موجود در ایران نیز وجود دارد. یعنی می توانید این صفت را در زنبورهای ما پیدا کنید و افزایش بدهید.

راه کار هم ارائه دادیم که این کار را  زنبور دارها چطور انجام دهند. من در کنگره کنه شناسی در دانشگاه رازی ارائه مقاله دادم که شبکه چهار هم آن را پخش کرد و مورد استقبال زنبور داران قرار گرفت چون من راهکار ارائه داده بودم.  الآن هم در ایستگاه های پرورش ملکه این کار را انجام می دهند.  یک قسمت از شان را انتخاب می کنند و بوسیله ازت یا سوزن شفیره های زنبور را در آن قسمت از بین می برند. دوباره شان را در اختیارش قرار می دهند . اگر در مورد بیش از نود درصد از این شفیره های مرده رفتار برداشتن درب سلول و خارج کردن نوزاد ها را ظرف بیست و چهار یا چهل و هشت ساعت بروز دهد این کندو دارای این صفت هست. از چنین زنبوری در نسل های پی در پی ملکه می گیرند و بعد از سه یا چهار نسل می توانند نسل مقاوم را بوجود آورند.

نحل منفرد: خب گفتید: کسانی که می خواهند در بنه خودشان اصلاح نژاد بکنند رفتار بهداشتی را هم می توانند رصد بکنند .می شود در این مورد کمی توضیح دهید؟ آیا این کار ساده است؟

مجید عاکف : بله خیلی ساده است. زنبوردار هیچ چیز نداشته باشد می آید زنبورهای خوبش را که صفات دیگرش خوب است از روی صفات دیگر انتخاب می کند. شما می بینید یک کندو عسلش خوب است. بچه دهیش خوب است. یا موارد دیگر. بعد در فصلی که شفیره دارید کادر مشخصی مثلاً ده در ده یا پنج در پنج را روی شفیره ها در نظر می گیرید و می روید یک سوزن ریز بر می دارید. کوچک ترین سایز سوزن را انتخاب کنید. شروع می کنید سر سلول ها را سوزن زدن و شفیره ها را کشتن. باید مراقب باشید هیچ سلولی از چشم نیافتد. هر چه رد کنید خطایتان زیاد می شود تمام شفیره ها را سوزن سوزن می کنید. درست شد؟ بالای کادر هم یک پونز می زنیم و این را داخل کندو می گذاریم. چهل و هشت ساعت بعد می رویم نگاه می کنیم. ببینیم که چقدر از اینها را خالی کرده است. یک زنبور می بینیم نصفش را خالی کرده است. به درد نمی خورد یک زنبور بیست تایش را خالی کرده است. این به درد کار نمی خورد. یکی همه اش را خالی کرده است. این می شود زنبور خوب. این می شود زنبوری که رفتار بهداشتی بالایی دارد. این زنبور را انتخاب می کنید و سال بعد ، از آن ملکه می گیرید در دخترانش هم همین کار را می کنید بعد از سه سال شما زنبور هایی را دارید که همه ی سلول ها را خالی می کنند.

ما در کار های تحقیقاتی همین کار را با ازت انجام می دهیم . چرا؟ علت دارد. برای این که شما وقتی سوزن می زنید خون زنبور از آن سوراخ بیرون می زند زنبور هم متوجه می شود. علاوه بر آن سلول سوراخ شده است ممکن است زنبوری که غیر از های جین باشد و این ژن ها را در بدنش نداشته باشد بیاید سر این را بردارد فضولی کند بگوید این زنبور خون زده است. پولک سر سلولش چرا سوراخ است. ما به خاطر این که این احتمال را کم کنیم و زودتر به نتیجه برسیم می آییم یک سیلندرهایی مثل قوطی های کنسرو لوبیا که سر و ته آن باز باشد را بر می داریم. روی شفیره قرار می دهیم .صدو شصت عدد سلول در این دایره قرار می گیرد. یک ملاقه از ازتی را که در گاوداری ها برای رنگ بری استفاده می کنند می ریزیم در قوطی . خیلی سوزنده است. با یک ملاقه ازت این قوطی یخ می زند. کاملاً ازت با برودت منهای صدو هشتاد درجه می جوشد و بخار می شود .

نحل منفرد: یعنی داخل این استوانه می ریزید؟

مجید عاکف : بله داخل قوطی می ریزیم. سر این سیلندر رفته است داخل موم شان شفیره ها و داخل آن سیصد میلی گرم ازت مایع می ریزیم. ممکن است از کناره هایش نشتی هم بدهد. ولی سعی می کنیم اینقدر این را داخل شفیره فرو کنیم که نشتی ندهد. ازت بخار می شود و همزمان منهای صدو هشتاد تا دویست درجه زیر صفر برودت ایجاد می کند. جوری که شفیره شما مثل استخوان صفت می شود یخ می زند و تمام شفیره ها می میرند .

نحل منفرد: درش خراب نمی شود؟

مجید عاکف : نخیر شما روی درش ازت ریخته اید و ازت هم بخار شده است ؟ رویش خراب نمی شود. این را یکی دو ساعت درون طبق بالای زنبور نگه می داریم تا گرم بشود و دوباره شفیره های مرده نرم بشوند. در تابستان بعد از دو ساعت یخ هایش باز می شود. وقتی یخ هایش باز شد در اختیار زنبور می گذاریم زنبور اصلاً متوجه نمی شود که این مرده است. چون رویش ازت ریخته اند. ازت نه بو دارد و نه چیزی. این را در اختیارش می گذاریم. بعد از چهل و هشت ساعت آن را بر می داریم و نگاه می کنیم. می بینیم زنبور درهایش را برداشته است یعنی فهمیده است زنبور مرده است. آنهایی که فهمیده اند زنبور مرده است می توانند بفهمند دو عدد کنه هم وجود دارد. این زنبورها را انتخاب می کنیم. سه سال که این زنبورها را انتخاب کنیم زنبور ضد کنه درست کرده ایم. دیگر زنبورشما احتیاج به هیچ دارویی نخواهد داشت. کاری که ما در ایستگاه هایمان می کنیم هم همین کار است.

نحل منفرد: یعنی بعد از سه نسل می توانند مطمئن شوند که این به عنوان یک صفت بارز در این زنبور وجود دارد؟

مجید عاکف : بله و بعد هم باید دائم کنترل کنیم یعنی هر سال این تست انجام گیرد. باز از بین ملکه های موجود بهترین ها انتخاب شوند. کار به جایی می رسد که کندو های شما دیگر احتیاجی به کنه کش یا آنتی بیوتیک ندارند.

نحل منفرد: اجازه بدهید حالا که کامل وارد بحث شده ایم من سؤال اصلی خودم را که حرف بسیاری از زنبوردارها است بپرسم. چون گاهی نمی توانند حرفشان را خیلی علمی بیان کنند بنده هم همینطور هستم. سؤال این است که: یکی از اصلی ترین مشکلات زنبورداری ما در ایران نژاد زنبور عسل است. خب بعد از انقلاب واردات ملکه ممنوع شده است. تقریبا ملکه ای وارد نمی شود و از طرفی قرار بود با تکیه به کارشناسان داخلی نژاد زنبور عسل ما اصلاح شود زنبوردارها خاطرات خوشی را درباره ملکه های وارداتی قبل از انقلاب نقل می کنند. می گویند اولاً نژاد زنبور خودمان که قبل از انقلاب از بین رفت دوماً ما از نعمت ملکه های وارداتی هم محروم شدیم اما از آن طرف کار کارشناسان داخلی هم به نتیجه ملموسی نرسید. یعنی ما هیچ وقت از کارشناسان داخلی ملکه هایی مشابه ملکه های خارجی آن زمان تحویل نگرفتیم که بازده عملکردشان بالا باشد. بنابر این فایده این اصلاح نژاد و این همه کار مطالعاتی چیست؟ اگر این همه هزینه برایش انجام می گیرد چرا ما به آن نتایج نمی رسیم؟  آیا بهتر نبود یک نژاد را انتخاب می کردند و همه آن را از خارج می آوردند و کل نژاد زنبور را در ایران تغییر می دادند. بعد روی آن مراقبت می کردند که خصوصیات مثبتش از بین نرود و ما اینقدر با زنبور کم بازده درگیر نبودیم؟

مجید عاکف : سؤالی که شما پرسیدید سؤالی اساسی است . با مجلات یا صدا و سیما هم که مصاحبه می کنیم این سؤال را می پرسند. ابتدا من مسئله ای را بگویم که همه جا گفته ام. زمانی که من داشتم در زمان تدوین پایان نامه کارشناسی ارشدم یک دوره ژنتیک را با آقای بنیفیلد که از مشاهیر اصلاح نژاد زنبور عسل در دنیا است - در اینترنت جستجو کنید کاسپار بنیفیلد (Kaspar Bienefeld  )مقالات و رفرنس های علمی زیادی از وی می یابید. ایشان یکی از کسانی است که در کار اصلاح نژاد در دنیا مطرح است و در موسسه ی تحقیقات آلمان  هستند، زنبوردارهای سرآمد اصفهانی اجازه گرفتند بیایند و از آقای دکتر راه حل بگیرند. سؤال شما را من از زبان آقای بنیفیلد مسئول بخش ژنتیک اصلاح نژاد آلمان غربی جواب می دهم. اجازه هم نمی دادند ، چون می گفتند کلاس درس است ولی دوساعت آمدند و گفتند آقای دکتر ما می خواهیم ملکه وارد کنیم ولی دولت ما اجازه نمی دهد. نظر شما چیست؟ آیا واردات ملکه به نفع ما نیست؟ این آقای دکتر حرف بسیار جالبی زد.  ایشان به زبان انگلیسی صحبت می کردند و گفتند: اگر من یک  تاجر بودم و من را دعوت کرده بودید حتماً می گفتم بیایید از کشور آلمان ملکه های کارنیکا را که خیلی دوست دارید و پر محصول هستند و در دنیا نتیجه داده اند را ما به شما بدهیم ، وارد کنید. هر سال ملکه از آلمان وارد کنید. اما من اینجا یک معلم هستم و به عنوان یک معلم آمده ام به ایران. به شما یک چیز می گویم ، کاری که کشور مصر کرد شما انجام ندهید. مصر یک نژاد بومی داشت و بی حد و حساب ملکه وارد کرد.

کاسپار بنیفیلد - نحل منفرد

نحل منفرد: کاری که ما قبل از انقلاب کردیم!

مجید عاکف : بله ، کاری که ما قبل از انقلاب کردیم. بی حد و حصر این کار را انجام داد. توده ی ژنی خودش را به کلی از بین برد. دیگر اثری از توده ی آفریقایی یا سوری که داشتند باقی نماند و دچار مشکل شدند. الآن ملکه های وارداتی به آنجا جواب نمی دهد.  نمی توانند با اینها کار کنند و آنچه که داشته اند را نیز از دست داده اند. گفتند : نظر من این است که شما آپیس ملیفرا مدا را دارید. البته این را هم با نظر کلی می گفت که دارید. ایشان حدود ده هزارتا از نجف آباد ، اصفهان ، شمال ، تهران و کاشان نمونه زنبور عسل ما را برد آلمان. یک سری آزمایشات مرفولوژیک(ریخت شناسی) انجام دادند.  بعد از چهار ماه جواب آمد که هنوز توده ژنی شما باقی است ، یعنی مدا هنوز وجود دارد .

نحل منفرد: چه سالی این آزمایشات را انجام دادند؟

مجید عاکف : فکر می کنم سالهایی که ایشان در ایران بودند سالهای 80-79 بود. از آقای دکتر طهماسبی بپرسید دقیق تر می دانند. جهت اطلاع شما و سایر زنبوردارها این را می گویم: کسانی که با علم ژنتیک آشنا هستند آپیس ملی فرا مدا نزدیک به نژاد قفقازی و نژاد کارنیکا است. یعنی اگر روی آن کار بشود نژاد ما حرف برای گفتن دارد. می تواند شانه به شانه ی آنها راه برود ولی باید رویش کارهای اصلاح نژادی انجام شود.

نحل منفرد: آسیبی که دیده است چقدر است؟

مجید عاکف : آسیب دیده است ولی هنوز موجود است. یعنی امکان زیست آن هنوز هست. هنوز صفاتش بارز و مشخص است.

نحل منفرد: چند درصد؟یعنی زنبورهای من چند درصد خصوصیات مدا را دارند؟

مجید عاکف : زنبوری که دست شماست یک توده مخلوط است ولی این صفات را شما باید بارز کنید. مشخص کنید.

نحل منفرد: یعنی هنوز می شود خالصش کرد؟

مجید عاکف : بله ، اعتقاد اصلاح نژاد بر این است که می شود بر روی این کار کرد. حالا خالص کردن نژاد بحث دیگری است.  روی پتانسیل های ژنتیکی این می شود کار کرد. اما نکته دیگر در اینجاست که ملکه ای را که از جای دیگر وارد می کنید آیا اطمینان دارید در این شرایط آب و هوایی به شما جواب دهد؟ سؤال من این است.

من بیروت بودم. نژادی که داشتند آپیس ملیفرا سوریکا بود. بسیار پر نیش و از نژاد های آفریقایی هم هست. بسیار پر نیش است. یعنی شما با لباس های معمولی نمی توانستید با زنبور کار کنید باید گتر می بستید. لباس های با توری فلزی می پوشیدید. که مبادا باد بوزد و خدای ناکرده یک لحظه تور به صورتتان بچسبد. لباس باید دستکش داشته و نفوذ ناپذیر می بود. اگر ذره ای روزنه پیدا می کرد صد در صد زنبور شمای زنبور دار را می کشت. در کندو را که باز می کردید کلاهتان از نیش زنبور سیاه می شد .

نحل منفرد: تجاری با این زنبور کار می کنند؟

مجید عاکف : به عبارتی بله ، تجاری کار می کنند. زمانی که ما آنجا کار می کردیم خیلی سؤال برای ما بود . اینها عاشق این بودند که از ایران برای شان ملکه برود و از این ناراحت بودند که این امکان وجود ندارد. ما با آقای سید مهدی ترحینی رئیس اتحادیه زنبوردارها در جنوب لبنان بازدیدی از زنبورستان های مختلف داشتیم. یک روز ایشان من را به منزلشان دعوت کرد. دیدم که ایشان با یک لباس آستین کوتاه و لباس راحتی گفت که بیایید برویم تا به شما یک زنبور نشان بدهم. من پرسیدم اینجوری؟! گفتند بله تعجب کردی؟ ما با ترس و لرز رفتیم و در کندو را باز کرد. دیدیم یک نژاد ایتالیایی ایشان دارد. مثل مورچه . زنبور نه بلند می شد نه آزاری داشت. گفتم: آقا سید شما که این را دارید چرا ازش استفاده نمی کنید؟ گفت شما بگویید. شما مهندس هستید. گفتم لابد محصول نمی دهد. گفت بله ایتالیایی است نیش نمی زند ولی در اینجا نمی تواند به ما محصول دهد کار نمی کند راندمان تولیدش پایین است. آن زنبور پر نیش اینجا راندمان تولیدش بالاست.

مجید عاکف : حالا من این مسئله ای است که خیلی برایم مشهود است. کارنیکا را مگر در کشور وارد نکردند؟چرا همه از کارنیکا استفاده نمی کنند؟خود من در زنبورستانم کارنیکا را دارم. با زنبورهای خودم قابل مقایسه نیست .

نحل منفرد: پس توصیفاتی که از ملکه های قبل از انقلاب می کنند که زنبور سه طبقه و چهار طبقه می شده است چیست؟

مجید عاکف : حالا خدمتتان عرض می کنم . قبل از انقلاب ما چند سال پیش بوده است؟

نحل منفرد:  سی و چند سال پیش.

مجید عاکف : آیا مراتع سی و چند سال پیش را با الآن قابل قیاس می دانید؟

نحل منفرد:  خیر

مجید عاکف : این یک عامل اصلی ، مراتع ما خراب شده است. دو ، در آن زمان چه چیز وارد می کردند؟ آیا کارنیکا وارد می کردند؟خیر هیبرید وارد می کردند هیبرید نژاد نیست. هیبرید است اسمش. هیبرید مید نایت وارد می کردند و هیبرید استار لاین وارد می کردند. این هیبرید ها برگزیده دو تا نژاد هستند و فرمول خاص دارند هیچ کس نمی تواند مید نایت را تولید کند. شاید 60 سال از تولید مید نایت می گذرد. فرمول ژنتیکش هنوز در اختیار خود میدنایت و امریکایی ها است. کسی نتوانسته بهش دست پیدا کند. آمدند نژاد قفقازی ، آپیس ملیفرا کوکازیکا را  با آپیس ملیفرا کارنیکا با فرمولهای ژنتیکی خاص تلاقی داده اند شده است میدنایت. میدنایت فقط مال آمریکاست و هیبرید است.

 هیبرید یعنی چه؟شما گوجه فرنگی را دیده اید بذر های هیبرید گوجه فرنگی و خیار  می آید. گوجه فرنگی بسیار درشت و با مزه ،  فوق العاده خوب. کشاورز می گوید خیلی خوب است. این را بذرش را رفتم کیلویی فلان مقدار خریدم حالا سال دیگر ازش بذر می گیرم. بذرش را که می گیرد و می کارد گوجه فرنگی ترشی بدست می آید. گوجه فرنگی ریز. میدنایت هم همین است. همان ها را من خودم داشتم از هاروارد و پسران از طریق شرکت گرده افشان و سایرین می آمد. همان موقع من زنبور دار و محصل بودم. ما می گرفتیم بیست تا سی تا سهمیه ما می شد. بله تا زمانی که خود ملکه بود من خودم نود کیلو صد کیلو عسل می گرفتم. دختر های آن بسیار پر نیش می شدند و آن عسل ها را به ما نمی دادند.

نحل منفرد: و نژاد را هم خراب می کردند.

مجید عاکف : بله ، عسل هم به ما نمی دادند. اون هیبرید ها که آن مشکل را دارد. هر سال باید دست گدایی دراز کنید و بگویید آقا به ما بده. بروید ارز این مملکت را بدهید و بخرید و هر ساله هیبرید وارد کنید. علاوه بر این ،  ژن این ملکه ها روی نژاد اصلی خودتان تاثیر گذار است. همان طور که تأثیر گذاشته اند. یکی از علت هایی که تولید نژاد زنبور خود ما هم کم شده ، تأثیر آنها است. این را هم می توان یکی از عامل ها قرار داد.

همین حالا رفته اند میدنایت آورده اند. اگر بخواهید من زنبوردارهای که آورده اند را اسم می برم. آقای ایکس ، وای ، زد . در شمال سه چهار نفر در استان های غربی یکی دو نفر مشخصات کامل این ها هست. می گویند ما ملکه کارنیکا به شما می دهیم. من هم از اینها گرفته ام . گاهی کارهای تجاری می کنند. ما گفتیم بیایید در کشور جلوی اینها را بگیرید. یک کمیته ای تشکیل بدهید که زنبوردار ، بنده خدا از این راه متضرر نشود. مراتع ما خراب و چیزی برای زنبوردار ندارد. یک عده هم آمده اند به عنوان کار و تجارت یک چیزهایی را می دهند که واقعیت علمی ندارد. کارنیکایی که معلوم نیست چند درصد خون کارنیکا دارد و چی هست بر می دارند و وارد کشور می کنند. بعد در این آب و هوا جواب نمی دهد. کدام یک از آنها جواب گرفته اند؟ تولیدشان چه میزان است؟ اگر تولیدشان خوب است چرا در زنبورستانهای مردم ما این تولید را نداریم؟ می گویند که این مقدار تولید دارد ، اما زمانی که از دست خودشان خارج می شود نتیجه چیز دیگری است. در دست خودشان ممکن است نمایشی هم نشان دهند. من هم بلدم کندوی نمایشی درست کنم پس به چه دلیل این زنبور وقتی وارد زنبورستان من می شود آن عسل را نمی آورد؟

نحل منفرد: آقای مهندس حرف شما درست اما آیا این سی و پنج سال که گذشته است فرصت مناسبی نبود که ما در این تحقیقات به یک نتیجه ملموس برسیم؟

مجید عاکف : چرا فرصت مناسبی بوده است اما من اگر بخواهم معضلات کار را بگویم ، شاید چیزهایی باشد که آنکس که بیشتر می داند غم بیشتری دارد و نمی تواند باز گو کند که چه گذشته است. آیا ما در همانجا

/ 4 نظر / 114 بازدید
زنبورداران قائم شهر

با سلام محمدی هستم هیئت مدیره شرکت تعاونی زنبورداران قائم شهر . به تازگی سایتی برای شرکت راه اندازی کردیم و مطالب زنبورداری را در اون قرار میدیم . اگر مایل بودید باعث افتخار ماست که با هم تبادل لینک و خبر کنیم. منتظر پیغامتون هستم www.zanboordaran.ir با تشکر

زنبورداران قائم شهر

با سلام از حسن نیت جنابعالی سپاسگذارم . لینک شما هم بعنوان اولین دوست ما در سایت ثبت شد متشکرم

حقدوست

[گل][گل][گل][گل][گل][گل] [گل][گل][گل] سلام دوست گرامي. آيا شنيده ايد که مي‌‌گويند ## ماه صفر نحس است؟### آيا براي شما هم پيامک آمده است که: «پیامبرخدا(ص): هر کس خروج از ماه صفر را به من اطلاع دهد، اهل بهشت می‌‌باشد». اما واقعا چقدر اين حرفها صحت دارد؟ اگر نميدانيد تشريف بياوريد و بخوانيد. در ضمن در صفحه اول وبلاگ، مطالب و داستانهاي خواندني و زيباي ديگري نيز براي شما آماده شده است. http://bia2mofid.persianblog.ir [گل][گل][گل] [گل][گل][گل][گل][گل][گل]

خیلی مفید بود. یک خسته نباشد خاص به شما میگم.